نقش مسلمانان در پیشرفت ریاضیات

وی دارالترجمه ای تأسیس کرد که بسیاری از دانشمندان آشنا به زبانهای خارجی در آن کار میکردند. در این دارالترجمه بسیاری از آثار یونانیان نظیر آپولونیوس ، اقلیدس ، ارشمیدس ، تئودوسیوس ، بطلمیوس ، جالینوس و ائوتوکیوس به وسیله او یا تحت سرپرستی وی به عربی ترجمه شد.
ابو حفض یا ابوالفتح الدین عمر بن ابراهیم نیشابوری مشهور به
خیام نیشابوری از برجسته ترین حکما و ریاضی دانان جهان در سال 329 ه.ق در نیشابور به دنیا آمد .خیام کمتر می نوشت و شاگرد می پذیرفت ، وی برای کسب دانش به خراسان و عراق نیز سفر کرد . به واسطه تبحر و دانش عظیمی که در ریاضیات و نجوم داشت ، از سوی ملکشاه سلجوقی فراخوانده شد، ملکشاه به او احترام می گذاشت و خیام نزد او قرب و منزلت ویژه ای داشت . او بنا به خواست ملکشاه در ساخت رصدخانه ملکشاهی و اصلاح تقویم با سایر دانشمندان همکاری داشت . حاصل کارش در این زمینه تقویم جلالی آن است که هنوز اعتبار و رواج دارد و تقویم او از تقویم گریگور یابی دقیق تر است .
یکی دیگر از دانشمندان اسلامی که تحولی عظیم در علم ریاضی پدید آورد ابوعبدالله محمدبن موسی
خوارزمی( متوفی 232 هـ. ق. ) است.این ریاضیدان ، منجم، جغرافیدان و مورخ ایرانی یکی از منجمین دربار مأمون خلیفه بود. وی در بیت الحکمه مشغول کار بود.
بیت الحکمه مؤسسه علمی معروفی بود که مأمون خلیفة عباسی ( 198-218 هـ. ق. ) به تقلید از دارالعلم قدیم جندیشاپور در بغداد تأسیس کرد. ظاهراً فعالیت عمدة این مرکز ترجمة آثار علمی و فلسفی یونانی به عربی بود. عده ای از مترجمان برجسته و نیز کاتبان و صحافان در آنجا کار می کردند. کتابخانه ای که بدین طریق فراهم آمد و عنوان خزانه الحکمه داشت از زمان هارون الرشید و برامکه سابقه داشت.
از مؤسسات وابسته به بیت الحکمه رصدخانه ای در بغداد و رصدخانه ای در دمشق بود که منجمین و ریاضیدانان اسلامی در آنجا به رصد کواکب و فراهم کردن زیجها (جداولی که از روی آن به حرکت اجرای سماوی پی می برند) اشتغال داشتند.
درباره اهمیت و ارزش آثار خوارزمی چنین آورده اند:
« خوارزمی درخشانترین چهره در میان دانشمندانی بود که در دربار مأمون گرد هم آمده بودند. او کتب و آثاری را در علوم جغرافیا و نجوم تدوین نمود که سیصد سال بعد به وسیله آتل هارت انگلیسی به لاتین ترجمه و در اختیار علمای اروپا قرار گرفت.
ولی دو اثر او در ریاضیات نام او را جاودانی ساختند. یکی از آنها حل المسائل علمی ، برای زندگی عملی، با عنوان جبر و مقابله بود. مترجمی که در قرون وسطی این اثر را برگرداند نیز همان نام عربی را برای آن برگزید و اولین کلمة عنوان کتاب یعنی « الجبر» را برای همیشه در ریاضیات تحت عنوان Algebra به جای ماند ( گذاشت ).
دومین اثر خوارزمی که نامش را جاودان ساخت ، همان کتاب آموزشی فن محاسبه بود که در آن طریقة استفاده از اعداد هندی را می آموخت. نوشتن اعداد ، جمع و تفریق ، نصف کردن و دو برابر کردن ، ضرب، تقسیم و محاسبات کسری. این کتابچه نیز به اسپانیا آورده و در اوایل قرن دوازدهم میلادی به لاتین برگردانده شد. ترجمة آن از عربی به لاتین با این جمله آغاز می گردد: «چنین گفت الگوریتمی ( خوارزمی ) ، بگذار خدا را شکر گوییم، سرور و حامی ما.»
Dixit algorithmi : lavdes deo rectori nostri atque defensori dicamus dignos
از دیگر دانشمندان اسلامی که در رشد دانش ریاضی بسیار مؤثر بودند می توان از
ابوالوفای بوزجانی( 328-388 هـ. ق. ) نام برد.

/ 5 نظر / 22 بازدید
نقش ریاضی در زندگی

سلام یک وبلاگ جدید در بارهی نقش ریاضی در زنگی راه انداختم خواستم نظر بدی چی کم داره

امیر

سلام مهرنوش خانم خسته نباشی وبلاگتون فوق العاده است واقعا باید به شما آفرین گفت چرا؟ چون بعضی وقت ها ما ایرانی ها یادمون می ره که چه خدوت بزرگی به دانش جهان در گذشته کردیم واقعا که ایرانی ها و مسلمانان خدمت بزرگی به پیشرفت علم کردند به وبلاگ من هم سر بزن البته چیز زیادی در اون نیست فقط دوتا سوال ناقابل همین سال نو و سپندارمذگانت هم مبارک هرچند یکم دیره خداحافظ

امیر

سلام مهرنوش خانم خسته نباشی وبلاگتون فوق العاده است واقعا باید به شما آفرین گفت چرا؟ چون بعضی وقت ها ما ایرانی ها یادمون می ره که چه خدوت بزرگی به دانش جهان در گذشته کردیم واقعا که ایرانی ها و مسلمانان خدمت بزرگی به پیشرفت علم کردند به وبلاگ من هم سر بزن البته چیز زیادی در اون نیست فقط دوتا سوال ناقابل همین سال نو و سپندارمذگانت هم مبارک هرچند یکم دیره خداحافظ

ناشناس

سلام من ایمیل ندارم ولی می خوام بگم که که بهتر نیست تاریخچه ریاضی را بیشتر باز کنید.راستی در مورد سایت خیلی خیلی دمتون گرم.

ناشناس

سلام من ایمیل ندارم ولی می خوام بگم که که بهتر نیست تاریخچه ریاضی را بیشتر باز کنید.راستی در مورد سایت خیلی خیلی دمتون گرم.